Làm thế nào để nuôi dưỡng sự ham đọc

sách của bé

Chẳng lúc nào là quá sớm để hướng con bạn tới các cuốn sách. Nhưng đối với các bé, mục tiêu không phải là để chúng có thể đọc tác phẩm kinh điển trước khi chúng ở độ tuổi đến trường. “Một cụm từ cần ghi nhớ là ‘sự phát triển phù hợp với lứa tuổi’” Roni Leiderman, chủ nhiệm Trung tâm gia đình tại trường đại học Đông Nam Nova tại Florida, nói. “Cha mẹ thường đến chỗ tôi với mong muốn nhồi nhét cho bé các kiến thức hàn lâm quá nhiều, quá nhanh và quá sớm. Trên thực tế, các em bé học tốt nhất thông qua các trò chơi. Hãy biến việc đọc sách thành một sự kiện thích thú đối với các bé.”

Có rất nhiều cách phát triển phù hợp với lứa tuổi – mà còn vui nữa - để giúp đứa con bé bỏng của bạn yêu các cuốn sách và các câu chuyện. Và thật ngạc nhiên, không phải tất cả các cách đó đều liên quan đến việc ngồi xuống với một quyển sách thực sự.

Dùng sách để tạo ra sự liên kết

“Đó không phải là đọc các từ ngữ,” Leiderman nói. “Vào lứa tuổi này đó là việc học yêu thương sự tương tác với mẹ, cha hoặc là người chăm sóc bé.” Khi con bạn ngồi trong lòng bạn để nghe bạn đọc, bé không chỉ thưởng thức cuốn sách, bé còn thưởng thức cả sự an toàn mà bạn dành riêng cho bé.

Xây dựng một nghi thức

Một giờ đọc sách cố định sẽ tạo ra một thông lệ êm ái mà các bé yêu thích – đó là lý do tại sao các câu chuyện giờ đi ngủ trở nên một truyền thống được ngưỡng mộ. Nhưng đừng quên rằng nhiều sự kiện hằng ngày khác cũng đem đến các cơ hội tốt để đọc sách. Mỗi lúc một chút, hãy cố gắng tạo ra các nghi thức mới với câu chuyện giờ ăn sáng, câu chuyện trong phòng tắm, câu chuyện khi về đến nhà sau giờ đi học. Một số các bé cần ngủ nhiều, cha mẹ đánh thức bằng cách “đọc sách cho bé” sẽ tốt hơn nhiều so với cách lôi chúng ra khỏi giường.

Chọn những cuốn sách phù hợp

Trẻ em yêu thích bất kỳ loại sách nào mà chúng có thể cầm và tự lật trang dễ dàng – như sách trang dày, sách có hình nổi... Chúng thích các câu chuyện kèm theo các bức tranh sáng sủa, rõ ràng và giống như thật. Và tất nhiên chúng yêu các bài thơ. Điều đó không nói lên rằng bé 2 tuổi con bạn không đánh giá cao câu chuyện anh bé chọn – có khi, “Những hòn đá và khoáng chất” cuối cùng lại là cuốn sách ưa thích của bé. Nhưng chắc chắn rằng bé được tiếp cận với các cuốn sách đơn giản.

Lặp lại, lặp lại và lặp lại

Hãy dập tắt sự ngán ngẩm của bạn nếu bạn đã đọc cuốc “Con sâu bướm đói khát” hằng tối suốt mấy tháng qua và con bạn vẫn tiếp tục đòi nghe nó tiếp. Sự lặp lại là một dấu mốc tiêu chuẩn của lứa tuổi chập chững đi. “Lý do các bé thích nghe cùng một câu chuyện hôm nay, ngày mai và ngày hôm sau nữa là bởi vì các bé rất khát kháo được biết thêm nữa,” Leiderman nói. Bạn sẽ sớm phát hiện ra con bạn sẽ ghi nhớ những đoạn bé yêu thích và hăm hở kể lại với cách diễn đạt của bé - cả hai dấu hiệu này chứng tỏ rõ sự sẵn sàng với việc đọc sách.

Làm phong phú câu chuyện

Hãy bỏ sự kiềm chế của bạn đi khi đọc chuyện cho con bạn: gầm gừ như Gấu bố trong “Goldilocks”, kêu ủn ỉn như Chú lợn con trong Winnie-the-Pooh. Trẻ con yêu thích kịch nhiều như người lớn vậy - thực tế, con bạn có thể thích thú đóng giả con cáo độc ác trong chuyện “Ba chú lợn con”. Hãy khuyến khích bé, thậm chí nếu việc đó có làm chậm câu chuyện. Bé sẽ học được nhiều điều hơn ngoài câu chuyện nếu bé thực sự được tham gia vào.

Dõi theo hứng thú của bé

Hãy chọn những cuốn sách nói về các hoạt động ưa thích của bé – thăm vườn thú, bơi lội, đá bóng. Lưu giữ lại những video yêu thích và các chương trình TV với các cuốn sách nói về những thứ đặc sắc. Bạn có thể bị mê hoặc bởi “Teletubbies”, nhưng nếu con bạn thích các sinh vật bé xíu ngộ nghĩnh, bé có thể sẽ yêu những cuốn sách kể về các cuộc phiêu lưu của chúng. Hãy đi theo sự dẫn dắt của bé, nhưng nên thử nghiệm với nhiều loại sách phong phú trước khi bạn quyết định chắc chắn rằng con bạn thích sách gì. Bé gái nhỏ xinh của bạn luôn thích búp bê và ăn mặc thời trang, có thể sẽ làm bạn ngạc nhiên, có khi cũng đòi bạn đọc đi đọc lại cho nghe chuyện “Chú tinh tinh thích la hét” hay “Quái vật bọ”.

Đến thư viện

Thậm chí trẻ em thích ở thư viện hàng giờ đồng hồ, và đó là những giờ phiêu lưu kỳ thú đối với bé. Con bạn có thể khám phá ra những sở thích mới khi cuốn sách được đưa cho bé bởi một người thủ thư lý thú có giọng nói dịu dàng và có khi cùng với một vài bức tranh hay vài con rối. Và tất nhiên thư việc cho phép cha mẹ và các bé có thể đọc thử nhiều vô kể các câu chuyện mà không tốn kém gì nhiều.

Ấn nút Play

Nhiều cuốn sách tuyệt vời có trên băng cát-sét hay đĩa CD. Con bạn có thể không thích chúng bởi vì cái mà bé thích ở các quyển sách là bé được tương tác với chúng, bác sĩ nhi khoa Laura Jana, nhà giảng dạy quốc gia cho chương trình “Reach Out and Read”, nói. Nhưng nếu con bạn thích chúng rồi thì thật tuyệt. Bé có thể sẽ muốn ngồi xem truyện tranh trong khi nghe đĩa, hay bạn có thể sẽ bật đĩa lên trong khi bạn và bé đang cùng làm việc gì đó khác. Bạn cũng có thể ghi lại lời đọc của bạn hay các người thân trong gia đình. Xin nhớ rằng, Jana nói, những câu chuyện được ghi âm không giúp mọi người ngồi xuống cùng nhau.

Đừng mang sách ra làm phần thưởng

Đừng nói với con bạn rằng bé sẽ được nghe đọc sách nếu bé ăn hết bữa tối. Khi việc đọc sách được gắn liền với hệ thống thưởng phạt, nó sẽ không thể trở thành một kinh nghiệm tích cực. Thay vào đó, hãy chọn những khoảng thời gian thật tự nhiên để đọc sách cho bé, chẳng hạn như khi bạn muốn con bạn yên lặng trước lúc ngủ trưa.

Hành xử với tính õng ẹo

Một số các bé õng ẹo sẽ không chịu ngồi nghe từ đầu tới cuối câu chuyện “Blueberries for Sal”. Làm gì đây? “Hãy ngồi xuống và đọc một cuốn chuyện nào đó ngắn chỉ 30 giây thôi, và rồi nói “Ồ, chúng ta đã đọc hết chuyện rồi” Sau đó cất chuyện đi” Leiderman nói. Ngày hôm sau, bạn có thể thử với một cuốn dài hơn chút ít. “Một vài đứa trẻ luôn thích thú hoạt động hơn là đọc chuyện” bác sĩ nói. “Hãy tôn trọng điều đó, và đừng biến việc đọc sách thành một kinh nghiệm tiêu cực.” Nếu con bạn thuộc số các bé thích hoạt động luôn chân luôn tay, bé có thể sẽ hứng thú đáp lại những hoạt động không liên quan tới sách như mô tả sau đây.

Biến việc kể chuyện thành một phần của cuộc sống

“Thúc đẩy sự ham đọc sách cần phải làm nhiều hơn là việc đọc một cuốn sách truyền thống,” Leiderman nói. Khi bạn ăn tối hay trong ô tô, hãy kể những câu chuyện - cốt truyện như “Con cá vàng và ba chú gấu” với các chi tiết lấy từ tuổi thơ của bạn hay đưa con bạn vào như nhân vật chính. Hãy làm những cuốn truyện từ tranh vẽ hay các bức ảnh ưa thích của con bạn, và kể các câu chuyện về chúng – hay đề nghị bé kể lại.

Chỉ ra các từ ngữ mọi nơi

Bất kỳ nơi nào bạn tới, bạn có thể chỉ ra cho con bạn thấy từ ngữ là một phần quan trọng trong cuộc sống hàng ngày. Thậm chí kể cả các bé nhỏ xíu cũng học rất nhanh, ví dụ, biển giao thông nói DỪNG LẠI. Chữ cái dính tủ lạnh hiện diện trong rất nhiều nhà. Các gia đình khác dán nhãn cho các đồ vật trong nhà, chẳng hạn như trên giá có XẾP HÌNH, BÚP BÊ, và các đồ chơi khác. Nếu con bạn đi nhà trẻ hay mẫu giáo, hàng ngày hãy để lời nhắn vào hộp đồ ăn trưa của bé. Thậm chí nếu bé chưa thể đọc CON MÈO, nhìn thấy từ đó in trên mảnh giấy, kèm theo hình vẽ hoặc sticker hình chú mèo con, sẽ là một điểm nhấn trong ngày của bé và giúp bé ham thích đọc. Nếu việc đó có vẻ quá tham vọng, hãy cố vẽ một trái tim hay hình mặt cười với dòng chữ “Mẹ yêu con”, điều đó sẽ làm bé thích thứ khám phá ý nghĩa ẩn sau các từ ngữ.

Nói chuyện

Theo các nhà nghiên cứu tại trường Đại học Harvard, trẻ em sống trong những gia đình luôn quây quần trong bữa tối có vốn từ phong phú hơn. Hãy nói chuyện với con bạn và đừng lo ngại khi dùng các cụm từ hoặc từ ngữ phức tạp. Hãy khuyến khích bé hỏi và lý giải. Trẻ em có sự tò mò và thắc mắc vô tận về thế giới, nên đừng ngượng ngùng khi cố gắng cùng bé khám phá mối quan tâm của bé.

Thể hiện tình yêu của bạn đối với sách

Con bạn muốn bắt chước bạn. Nếu bé nhìn thấy sách khắp trong nhà và biết rằng bạn thích ngồi xuống đọc một quyển mỗi khi bạn có chút thời gian, bé sẽ học được rằng sách là một thứ quan trọng đối với cuộc sống hàng ngày. Vun đắp sự ham đọc sách thành một hình mẫu là việc có sức mạnh hơn việc bắt con bạn ngồi im để nghe hết một câu chuyện khô khan.

Sách dành cho bạn

Một số lượng lớn các cuốn sách được viết cho các bậc cha mẹ, những người muốn nuôi dưỡng ham muốn đọc sách của con cái. Hãy đọc thử cuốn “The Read-Aloud Handbook” của Jim Trelease, “Books to Build On” của E.D. Hirsch, “Books Chirldren Love” của Elizabeth Wilson và “Read to me: Raising Kids Who Love to Read” của Bernice Cullinan.