Ăn dặm

Khi nào tôi nên cho con tôi ăn dặm?

Tôi nên cho con tôi ăn dặm như thế nào?

Làm thế nào để tôi biết rằng con tôi đã no?

Tôi có cần tiếp tục cho con tôi bú mẹ và uống sữa bột không?

Tôi nên chuyển sang thức ăn mới như thế nào?

Nên cho con tôi ăn bao nhiêu bữa một ngày?

Tôi có cần phải dùng dụng cụ đặc biệt nào không?

Tôi nên cho con tôi ăn ở đâu?

Làm thế nào tôi có thể giúp con tôi có thói quen ăn uống tốt?

Khi nào tôi nên cho con tôi ăn dặm?

Bạn có thể cho con bạn ăn vào bất kỳ lúc nào trong khoảng từ 4 đến 6 tháng nếu con bạn sẵn sàng. Đến tận khi đó, sữa mẹ và sữa bột sẽ cung cấp tất cả calo và chất dinh dưỡng cho nhu cầu của con bạn. Hệ tiêu hoá của bé đơn giản là chưa sẵn sàng ăn dặm cho đến khi bé gần được nửa tuổi.

Học viện nhi khoa Hoa Kỳ khuyên rằng trẻ em nên được bú mẹ ít nhất cho đến khi 6 tháng tuổi – cho dù cha mẹ bé có thể thấy bé ham muốn và sẵn sàng ăn dặm trước đó.

Làm thế nào để tôi biết thời điểm con tôi sẵn sàng ăn dặm?

Con bạn sẽ cho bạn dấu hiệu rõ ràng khi bé đã qua giai đoạn nhận chất dinh dưỡng dạng lỏng. Các tín hiệu bao gồm:

·         Điều khiển đầu. Con bạn phải có khả năng giữ được đầu vững chãi và ở tư thế thẳng.

·         Không còn “phản xạ đẩy lưỡi”. Để giữ được thức ăn trong miệng bé và nuốt sau đó, con bạn phải thôi không dùng lưỡi đẩy thức ăn ra khỏi miệng.

·         Ngồi tốt khi có sự hỗ trợ. Thậm chí nếu bé chưa thể ngồi ghế tựa, con bạn cần phải biết ngồi thẳng lưng để nuốt được thức ăn.

·         Cử động nhai. Miệng và lưỡi của con bạn phải phát triển đồng bộ với hệ tiêu hoá. Để bắt đầu ăn dặm, bé cần biết cách đẩy thức ăn vào sâu trong miệng và nuốt nó. Đến khi bé nuốt giỏi hơn, bạn sẽ thấy bé ít chảy dãi khi ăn – tuy nhiên nếu bé đang mọc răng, bạn vẫn sẽ thấy bé chảy nhiều nước dãi.

·         Cân nặng đáng kể. Phần lớn trẻ em có thể ăn dặm khi bé nặng gấp đôi trọng lượng khi sinh ra (hay nặng khoảng 7kg) và ít nhất đã được 4 tháng tuổi.

·         Sự thèm ăn gia tăng. Bé có vẻ rất đói - thậm chí cả khi đã được uống sữa 8 đến 10 bữa một ngày.

·         Tò mò về cái bé ăn. Con bạn có thể muốn nhìn vào trong bát hay tóm lấy nhánh rau khi bạn gắp nó từ bát vào miệng bé.

Tôi nên cho con tôi ăn dặm như thế nào?

Đối với hầu hết các bé, bạn có thể bắt đầu với các loại thức ăn đặc. Trong khi theo truyền thống trẻ em thường được cho ăn dặm đầu tiên bằng một loại ngũ cốc, nhưng chẳng có bằng chứng y học nào nói rằng ăn dặm theo một thứ tự nhất định sẽ đem lại lợi ích cho con bạn. Các thức ăn tốt để bắt đầu bao gồm khoai lang, bí đỏ, chuối, đào và đỗ.

Đầu tiên, hãy cho con bạn bú bình sữa. Sau đó cho bé một hay hai thìa thức ăn. Nếu bạn chọn bắt đầu với ngũ cốc, hãy trộn nó với sữa đến khi nó sền sệt. Dùng thìa nhựa mềm khi cho bé ăn để tránh làm đau lợi của bé. Hãy bắt đầu với chút ít thức ăn ở đầu cái thìa thôi.

Nếu con bạn không hứng thú với việc ăn bằng thìa, hãy để bé ngửi và nếm thức ăn hay đợi cho đến khi bé chấp nhận việc ăn dặm. Đừng đổ ngũ cốc vào trong chai sữa của bé, hay để bé không nhận ra mối liên hệ giữa thức ăn với việc ngồi ăn và ăn bằng thìa.

Hãy bắt đầu ăn dặm một bữa một ngày khi bạn thấy thuận lợi với bạn và con bạn, nhưng đừng vào lúc bé mệt mỏi hay ốm yếu. Lúc ban đầu con bạn có thể sẽ không ăn nhiều, nhưng cần cho bé thời gian để quen với việc này. Có vài bé cần tập giữ thức ăn trong miệng và nuốt chúng.

Một khi bé đã quen với chế độ ăn mới, bé sẽ ăn được vài thìa thức ăn một ngày. Nếu bé ăn ngũ cốc, dần dần pha đặc lên bằng cách cho ít nước hơn. Khi con bạn có thể ăn nhiều hơn, hãy tăng thêm các loại thức ăn khác.

Làm thế nào để tôi biết rằng con tôi đã no?

Sự ngon miệng của con bạn tuỳ thuộc vào loại thức ăn, nên thật khó nói chính xác con bạn ăn bao nhiêu là đủ no. Nếu con bạn tựa lưng vào ghế, quay đầu ra khỏi phía có thức ăn, bắt đầu nghịch cái thìa, hay không chịu mở mồm cho miếng tiếp theo, có lẽ bé đã no. (Đôi khi bé ngậm chặt mồm bởi vì bé chưa ăn xong miếng trước, nên bạn cần chắc chắn rằng bé có đủ thời gian để nuốt.)

Tôi có cần tiếp tục cho con tôi bú mẹ và uống sữa bột không?

Có, con bạn vẫn cần sữa mẹ hay sữa bột cho đến khi bé được 1 tuổi. Cả hai loại sữa đều cung cấp các loại vitamin, sắt, và protein quan trọng ở dạng dễ tiêu hoá nhất. Ăn dặm không thể thay thế được các chất dinh dưỡng có trong sữa mẹ hay sữa bột trong suốt năm đầu tiên.

Tôi nên chuyển sang thức ăn mới như thế nào?

Cho bé ăn dần dần các thức ăn khác, mỗi lần một thứ, hãy đợi tối thiểu ba ngày sau một loại thức ăn mới. Với cách này bạn có thể biết nếu con bạn dị ứng với một loại thức ăn nào đó (biểu hiện của dị ứng có thể gồm tiêu chảy, nôn, phù mặt, thở khò khè hay phát ban). Nếu gia đình bạn có tiền sử bệnh dị ứng, hay con bạn phát triển chứng dị ứng trong quá trình này, bạn nên đợi 1 tuần trước khi chuyển sang loại  thức ăn mới.

Hãy nói cho bác sĩ biết bạn cho con ăn cái gì và khi nào. Để an toàn, bác sĩ có thể sẽ khuyên bạn ngừng không cho con bạn ăn những thực phẩm dễ gây dị ứng như đậu nành, sữa tươi, trứng, bột mỳ, cá và quả hạch.

Mặc dù vậy, tốt nhất bạn nên cho con bạn quen với việc ăn nhiều thức ăn đa dạng, sẽ mất thời gian để bé quen với từng khẩu vị một. Mỗi bé sẽ ưa thích một loại thức ăn, nhưng thay đổi kiểu là cần thiết, có thể làm như sau:

1.      Thức ăn đặc hoặc pha sền sệt

2.      Thức ăn nghiền

3.      Thức ăn với miếng nhỏ như đầu ngón tay

Nếu trước đây con bạn ăn ngũ cốc, hãy cho bé ăn thêm vài thìa rau hay nước hoa quả cùng với ngũ cốc trong bữa ăn. Tất cả thức ăn đều phải rất mềm - ở lứa tuổi này con bạn nhai thức ăn bằng vòm miệng và nuốt sau đó.

Nếu bạn cho con bạn ăn thức ăn chế biến sẵn được đóng lọ, hãy đổ một ít ra cái đĩa nhỏ và xúc cho bé ăn từ đĩa. Nếu bạn cho thìa của bé vào lọ, bạn không thể giữ sạch cho phần thức ăn còn lại, vì bạn đã đưa vi khuẩn từ miệng bé vào trong lọ. Với cùng lý do, hãy đổ thức ăn trong lọ đi sau khi đã mở một hoặc hai ngày.

Vài bậc cha mẹ có thể bảo bạn nên bắt đầu với rau thay vì nước hoa quả, vì không muốn cho bé thèm ăn ngọt. Nhưng trẻ em sinh ra đã thích ngọt, nên bạn không cần phải lo về việc nên cho bé ăn gì trước. Cũng đừng loại bất kỳ một thức ăn nào ra khỏi thực đơn của bé nếu chỉ đơn giản vì bạn không thích nó. Và nên tránh xa các loại thức ăn dễ gây nghẹn.

Nếu con bạn từ chối một loại thức ăn nào đó, đừng bắt ép bé. Hãy cố thử lại vào tuần sau hoặc lâu hơn sau đó. Bé có thể không thích khoai lang, hay bé có thể thay đổi ý thích vài lần và cuối cùng lại rất nghiện chúng.

Đừng ngạc nhiên khi màu và mùi phân của con bạn thay đổi khi bắt đầu ăn dặm. Nếu lúc này con bạn hoàn toàn không còn bú mẹ, bạn sẽ thấy phân bé nặng mùi hơn trước ngay khi bé mới chỉ ăn dặm cho dù với một lượng rất nhỏ.

Điều đó là bình thường. Nếu phân của bé quá rắn (bột gạo, chuối và sốt táo có thể gây ra chứng táo bón), hãy chuyển sang hoa quả khác, rau và bột yến mạch hoặc bột lúa mạch.

Giai đoạn này, bạn cần cho bạn uống thêm nước, nó sẽ giúp giảm nhẹ chứng táo bón (dẫu cho con bạn vẫn sẽ nhận tất cả sự hydrat hoá bé cần từ sữa mẹ hoặc sữa bột). Bạn nên cho con uống khoảng 50 đến 100 ml nước mỗi ngày.

Nên cho con tôi ăn bao nhiêu bữa một ngày?

Đầu tiên, bé sẽ chỉ ăn một ngày một bữa. Khi khoảng 6 đến 7 tháng, hai bữa một ngày là bình thường. Lúc 8 tháng, bé có thể ăn 3 bữa một ngày. Chế độ ăn hàng ngày khi đã 8 tháng tuổi có thể là sự kết hợp của các thức ăn sau:

·         Sữa mẹ hoặc sữa bột có tăng cường chất sắt

·         Ngũ cốc giàu chất sắt

·         Các loại rau màu xanh, vàng và da cam

·         Nước hoa quả

·         Một lượng nhỏ protein như chim, đậu, đậu phụ và thịt.

Có một số loại thực phẩm bạn chưa nên cho bé ăn. Ví dụ như mật ong có thể gây ngộ độc cho bé dưới 1 tuổi. Để biết thêm, hãy xem “Các thực phẩm không an toàn cho bé”.

Tôi có cần phải dùng dụng cụ đặc biệt nào không?

Sẽ rất hữu dụng khi có ghế ăn, thìa nhựa để bao vệ lợi nhạy cảm của bé, cái yếm, đĩa và bát nhựa. Một tấm trải dưới sàn nhà sẽ làm giảm thiểu sự bừa bộn. Bạn cũng có thể cho bé dùng cốc tập uống sau khi bé bắt đầu ăn dặm.

Nếu bạn tự nấu thức ăn cho con, bạn sẽ cần có dụng cụ nghiền thức ăn như máy xay, hay máy nghiền thức ăn. Bạn cũng cần có dụng cụ chứa nhiều phần thức ăn nhỏ để giữ trong ngăn lạnh hoặc ngăn đá tủ lạnh. (Một số cha mẹ dùng khay làm đá – hay các đồ vật tương tự để đựng thức ăn cho bé - giữ riêng từng phần trong ngăn đá.)

Tôi nên cho con tôi ăn ở đâu?

Bạn nên cho con bạn ngồi ở chỗ vững chắc, thoải mái và có độ cao phù hợp với bạn. Lúc ban đầu, có thể cho bé ngồi trong địu hay ghế xe hơi của bé cũng được. (Cần chắc chắn bé ngồi đủ thẳng để việc nuốt thức ăn được thuận lợi.) Một khi bé có thể tự ngồi được, ghế ăn cao tại bàn ăn là lựa chọn tốt nhất. Con bạn sẽ được tham gia vào bữa ăn của cả gia đình, và bạn có thể vừa ăn vừa xúc cho bé. Sau đó, bạn cũng sẽ dễ dàng dọn sạch những thức ăn bé đánh vãi ra.

Làm thế nào tôi có thể giúp con tôi có thói quen ăn uống tốt?

·         Đừng trói chặt bạn vào các thực phẩm thơm tho và đơn điệu. Thay vào đó, bạn hãy cho con bạn thưởng thức nhiều lựa chọn phiêu lưu hơn.

·         Hãy tự chế biến đồ ăn cho con bạn - hoặc nếu bạn mua thực phẩm đóng lọ, hãy kiểm tra nhãn: càng ít thành phần thì càng tốt.